Ze zeggen wel eens dat mensen overlijden zoals ze hebben geleefd.
Zo kan ik mij nog goed een mevrouw herinneren die nooit opgaf en altijd doorging. Die veelal over haar eigen grenzen ging, maar dat lastig erkende. Haar betrokken dochters vertelden hierover met liefde over hun moeder. Hun moeder wilde er ook niet aan dat ze zou komen te overlijden; dat maakte de dochters ook bezorgd. En tegelijkertijd had ze angst om benauwd te worden en dood te gaan.

Vanwege haar ziektebeeld was er ook alle reden toe dat benauwdheidsklachten op de voorgrond konden komen te staan. Over palliatieve sedatie was gesproken door de arts, mocht het moment zich aandienen dat deze klachten niet meer te hanteren waren met het aanbieden van medicatie.
Zowel mevrouw als haar dochters stonden hierachter.

Het moment kwam dan ook dat er palliatieve sedatie ingezet zou worden.
Maar wat niemand kon voorzien, was de innerlijke strijd die deze mevrouw zelf nog aanging in deze laatste dag van haar leven.
Het was niet alleen dat de dosering van palliatieve sedatie in combinatie met morfine niet toereikend was. Het was de innerlijke kracht/ de innerlijke strijd van deze mevrouw, die ook nog zo zichtbaar bleef. Waardoor het hanteren van het protocol, in nauw overleg met de betrokken artsen, relatief lang bleef doorgaan voordat mevrouw qua dosering in een verlaagd bewustzijn kwam waarin ze zich kon overgeven en hopelijk haar rust kon vinden.

Het heeft wel impact op mij gemaakt. De angst en het verzet bij deze mevrouw te zien en de emoties van de dochters, die merkten dat hun moeder niet tot rust kwam. Het nadien evalueren met de arts hierover en het reflecteren op je eigen handelen.
Begeleid en ondersteun zo’n sterfproces maar eens.
Heb je het dan wel goed genoeg gedaan?
Was er niet meer dat je had kunnen doen?
Ja, ik had andere keuzes kunnen maken. Je kunt altijd andere keuzes maken. Maar voor mezelf weet ik dat ik op dat moment de beste keuzes heb gemaakt die toen binnen mijn mogelijkheden lagen.

Ik leer ervan door mij nog bewuster te zijn van de impact van het overlijden op familie en naasten. Om nog zorgvuldiger mijn woorden af te wegen en te kiezen. En om na te vragen: ‘Wat heb je nu begrepen van wat ik zei?’ Zodat je voor jezelf kunt nagaan of dat wat je wilde overbrengen, ook op die manier geïnterpreteerd is door de ander. Dit doe ik wel vaker. Maar nu heb ik ook weer opnieuw gemerkt wat het belang en de waarde hiervan is, als er zoveel heftige en intense emoties bijkomen voor de naasten rondom een sterfbed.

Herken jij als zorgverlener ook een sterfsituatie die impact op je maakte en nadien veel vragen en reflectie bij jezelf opriep?
Wat heb jij er voor jezelf vervolgens uit geleerd?