Het is zondagmiddag in het hospice.

We weten alle drie dat haar euthanasiewens binnen een week wordt ingewilligd en dat ik dan ook werk.

Met haar en haar zus praat ik hierover.

Graag wil ze de dag ervoor haar haren nog laten wassen en uitgebreid op bed verzorgd worden, net zoals ik vanmorgen heb mogen doen.

Toen kon ze de liefde en aandacht voor haar lichaam liggend op bed ontvangen en dankbaar zijn voor wat haar lichaam voor haar heeft betekend.

De dag voor haar overlijden merk ik dat ze nog meer heeft losgelaten en het zwaar heeft, zoals ze al langere tijd ervaart.
De zorg voor haar lichaam is meer ‘een moeten’ geworden.
Ze kan niet meer.Ze ligt vaak met gesloten ogen en fluistert soms wat terwijl ze zorg krijgt.

Op de ochtend van haar overlijden krijgt ze van haar zus, een zorgvrijwilliger en mij nog een laatste korte verzorging.

Ik geef haar zus vertrouwen en ruimte om veel zelf te doen.

Ze wast haar gezicht, en smeert haar zus helemaal in met bodylotion, daarna kleden we haar samen aan.

Ze heeft haar ogen meestal open, glimlacht af en toe, en er zijn verschillende mooie contactmomenten tussen haar en haar zus.

In rust en liefde begeleiden we dit.

Dan mag de make-up worden aangebracht en de sieraden worden omgedaan.

Ik sta ernaast en opeens komt de gedachte bij mij: ‘Wat als ze nog een foto samen zouden willen?’

Ik kies ervoor dit hardop uit te spreken.

Haar zus laat direct weten dat ze dat heel graag wil, en ‘de vrouw die tot het laatst leeft’ knikt.

Zo maak ik nog een aantal bijzondere foto’s van deze twee zussen.

Voordat de ochtend zich vult met wat komen gaat, bedank ik haar voor wie ze is geweest en wat ze voor ons verpleegkundige vak heeft betekend.

Ze is zelf altijd (wijk)verpleegkundige geweest.

Bij het verlaten van de kamer krijg ik nog een laatste warme glimlach.

En dan mag ik verder aanvoelen en afstemmen, samen met de zorgvrijwilliger en iedereen die bij haar laatste wens betrokken is, wat zij, haar zus en haar vrienden om haar heen nodig hebben, nu en na haar overlijden. Zo ook voor de huisarts.

Haar zus komt na het uitdragen uit het Hospice nog naar mij toe.

Ze bedankt mij voor alles wat we hebben betekend.

En noemt dan nog persoonlijk dat ze het zo mooi vond dat ik haar zus bedankte voor haar werk als verpleegkundige.

Fijn, denk ik dan, dat deze uitgesproken woorden altijd, voor hoe kort of lang dat ook zal zijn, in waardevolle herinnering meegedragen zullen worden.