Valentijsdag kent vanuit de oudheid een rijke geschiedenis met overal dezelfde betekenis: allesomvattende liefde. Universele verbondenheid, niet alleen tussen mensen, ook met de dieren, de natuur.
Rondom het sterfbed kan een intense onvoorwaardelijke liefde gevoeld worden. Maar ook ingewikkelde liefde, niet getoonde of geuite liefde. Liefde rondom het sterfbed kan letterlijk pijn doen. Liefde kan aanzetten tot oneindige krachtbronnen in jezelf.
Ik denk dat liefde in de meest pure vorm rondom het sterfbed wellicht het sterkst te ervaren is.

Valentijnsdag heeft een oude geschiedenis en viert de liefde. Deze dag herinnert ons aan de kracht van liefde, die helpt om te verbinden.

Als zorgverlener of vrijwilliger rondom het sterfbed, zie je vaak een andere, vaak intensere vorm van liefde naar voren komen. Dit is een liefde die onvoorwaardelijk is, een liefde die zijn oorsprong vindt in de diepste kern van ons ZIJN. Rondom het sterfbed kan deze liefde voelbaar zijn in elke ademhaling, in elk gebaar en in elke blik. Het is een krachtige energie die de stervende en naasten omringt, een energie die herinnert aan de momenten die samen zijn gedeeld.
Zie jij dit net als ik ook als ‘een heilige ruimte’ om als zorgverlener of vrijwilliger deel van uit te mogen maken?

Maar de liefde rondom het sterfbed is niet altijd eenvoudig met onuitgesproken woorden en gevoelens. De complexiteit van relaties kan in deze laatste momenten naar boven komen, met onvervulde verwachtingen en spijt die als een schaduw over de liefde hangen. Deze gevoelens kunnen letterlijk emotioneel pijn doen; een knagende spijt over wat had kunnen zijn, over de liefde die niet volledig tot bloei is gekomen of geuit, of de liefde die eens zo mooi was en steeds grilligere vormen aannam.

Maar ondanks deze pijn kan jij net als ik ook waarnemen dat de liefde rondom het sterfbed ook oneindige innerlijke krachten geeft, ook als er complexe relaties zijn. Het is een kracht die helpt om te helen, om te vergeven en die de stervenden lijkt te bevrijden van het verleden. In de nabijheid van het sterven worden de echte waarden van het leven vaak helder. De liefde die dan gevoeld wordt kan aanzetten tot actie, inspireren om de woorden te uiten die al die tijd verborgen bleven. Dat heb ik samen bij het sterfbed met mijn vader ook gemerkt vorig jaar: Die liefde die ooit was en steeds grillerige uiterlijke vormen aannam.

In deze intense momenten van afscheid nemen, kan de liefde in zijn meest pure vorm het sterkst ervaren worden. Het is een liefde waarin je onvoorwaardelijk kan geven, en als je je ervoor openstelt ook kan ontvangen, om echt kwetsbaar te zijn in de laatste momenten van het leven. Deze liefde overstijgt en is onverbrekelijk, en gaat verder dan de fysieke dood.

Ik denk dat jij en ik als zorgverlener of vrijwilliger rondom het sterfbed, te midden van pijn en verdriet, ook diepe lessen van de liefde kunnen leren ‘in deze heilige ruimte van het sterven’. In deze laatste fase van het leven kan je wellicht bijdragen aan de stervende en hun geliefden om de ware betekenis van liefde te (her)ontdekken of te bekrachtigen. Liefde ondersteund om in vrede afscheid te kunnen nemen, wetende dat deze liefde nooit verloren gaat, maar altijd aanwezig zal blijven leven in de harten van degenen die achterblijven en, zoals ik het ervaar, in de oneindige energie van het ZIJN.